श्लोक १:
अर्जुन उवाच |
एवं सततयुक्ता ये भक्तास्त्वां पर्युपासते |
ये चाप्यक्षरमव्यक्तं तेषां के योगवित्तमाः ||
- मराठी अर्थ: "अर्जुन म्हणाला, जे भक्तीपूर्वक आपल्या स्वरूपाचे सतत चिंतन करणारे आहेत आणि जे अव्यक्त, अक्षर ब्रह्माचे चिंतन करणारे आहेत, त्यांपैकी कोण योगात अधिक पारंगत आहे?"
- सविस्तर माहिती: अर्जुनाला भक्तीमार्ग आणि ज्ञानमार्ग यात कोणता श्रेष्ठ आहे याबद्दल शंका आहे. तो श्रीकृष्णाला विचारतो की, जे भक्त साकार रूपाची उपासना करतात आणि जे निराकार ब्रह्माचे चिंतन करतात, त्यांपैकी कोण योग्य मार्गावर आहे. 🤔
श्लोक २:
श्रीभगवानुवाच |
मय्यावेश्य मनो ये मां नित्ययुक्ता उपासते |
श्रद्धया परयोपेतास्ते मे युक्ततमा मताः ||
- मराठी अर्थ: "श्रीभगवान म्हणाले, जे भक्त माझ्यात मन एकाग्र करून, श्रद्धेने माझे सतत चिंतन करतात, ते माझ्या मते सर्वात श्रेष्ठ योगी आहेत."
- सविस्तर माहिती: श्रीकृष्ण सांगतात की, जे भक्त श्रद्धेने त्यांच्या साकार रूपाची उपासना करतात, ते सर्वात श्रेष्ठ आहेत. त्यांच्या मते, भक्तीमार्ग हा सोपा आणि प्रभावी मार्ग आहे. 🙏
श्लोक ३-४:
ये त्वक्षरमनिर्देश्यमव्यक्तं पर्युपासते |
सर्वत्रगमचिन्त्यं च कूटस्थमचलं ध्रुवम् ||
संनियम्येन्द्रियग्रामं सर्वत्र समबुद्धयः |
ते प्राप्नुवन्ति मामेव सर्वभूतहिते रताः ||
- मराठी अर्थ: "जे अव्यक्त, अनिर्देश्य, सर्वव्यापी, अचिंत्य, स्थिर आणि शाश्वत अक्षर ब्रह्माचे चिंतन करतात, आणि इंद्रियांवर नियंत्रण ठेवून सर्वत्र समदृष्टीने वागतात, ते माझ्यापर्यंत पोहोचतात."
- सविस्तर माहिती: श्रीकृष्ण सांगतात की, जे निराकार ब्रह्माचे चिंतन करतात आणि इंद्रियांवर नियंत्रण ठेवून सर्व प्राण्यांच्या हितासाठी कार्य करतात, तेही माझ्यापर्यंत पोहोचतात. परंतु हा मार्ग कठीण आहे. 🧠
श्लोक ५:
क्लेशोऽधिकतरस्तेषामव्यक्तासक्तचेतसाम् |
अव्यक्ता हि गतिर्दुःखं देहवद्भिरवाप्यते ||
- मराठी अर्थ: "जे अव्यक्त ब्रह्माचे चिंतन करतात, त्यांच्यासाठी मार्ग अधिक कठीण आहे, कारण देहधारी प्राण्यांसाठी अव्यक्त गती प्राप्त करणे कष्टसाध्य आहे."
- सविस्तर माहिती: श्रीकृष्ण सांगतात की, निराकार ब्रह्माचे चिंतन करणे देहधारी प्राण्यांसाठी कठीण आहे, कारण त्यासाठी इंद्रियांवर पूर्ण नियंत्रण आणि एकाग्रता आवश्यक आहे. 💪
श्लोक ६-७:
ये तु सर्वाणि कर्माणि मयि संन्यस्य मत्पराः |
अनन्येनैव योगेन मां ध्यायन्त उपासते ||
तेषामहं समुद्धर्ता मृत्युसंसारसागरात् |
भवामि नचिरात्पार्थ मय्यावेशितचेतसाम् ||
- मराठी अर्थ: "जे सर्व कर्म माझ्यावर समर्पित करतात आणि अनन्य भक्तीने माझे चिंतन करतात, त्यांच्या मृत्युसंसारसागरातून मी उद्धार करतो."
- सविस्तर माहिती: श्रीकृष्ण सांगतात की, जे भक्त सर्व कर्म त्यांच्यावर समर्पित करतात आणि अनन्य भक्तीने त्यांचे चिंतन करतात, त्यांच्यासाठी ते संसारसागरातून मुक्ती देतात. 🌊
श्लोक ८:
मय्येव मन आधत्स्व मयि बुद्धिं निवेशय |
निवसिष्यसि मय्येव अत ऊर्ध्वं न संशयः ||
- मराठी अर्थ: "माझ्याचवर मन ठेवा आणि माझ्याचवर बुद्धी लावा. माझ्यातच निवास कराल, याबद्दल शंका नाही."
- सविस्तर माहिती: श्रीकृष्ण अर्जुनाला सल्ला देतात की, त्यांच्यावर मन आणि बुद्धी एकाग्र करून त्यांच्यातच निवास करावा. हा भक्तीमार्ग सोपा आणि प्रभावी आहे. 🕉️
श्लोक ९:
अथ चित्तं समाधातुं न शक्नोषि मयि स्थिरम् |
अभ्यासयोगेन ततो मामिच्छाप्तुं धनंजय ||
- मराठी अर्थ: "हे अर्जुना, जर तू माझ्यावर मन एकाग्र करण्यात असमर्थ असशील, तर अभ्यासयोगाने माझ्यापर्यंत पोहोचण्याचा प्रयत्न कर."
- सविस्तर माहिती: श्रीकृष्ण सांगतात की, जर मन एकाग्र करणे कठीण असेल, तर नियमित अभ्यासाने माझ्यापर्यंत पोहोचता येईल. 🧘♂️
श्लोक १०:
अभ्यासेऽप्यसमर्थोऽसि मत्कर्मपरमो भव |
मदर्थमपि कर्माणि कुर्वन्सिद्धिमवाप्स्यसि ||
- मराठी अर्थ: "जर अभ्यास करण्यातही असमर्थ असशील, तर माझ्यासाठी कर्म करण्याचा प्रयत्न कर. माझ्यासाठी कर्म करूनही तू सिद्धी प्राप्त करशील."
- सविस्तर माहिती: श्रीकृष्ण सांगतात की, जर अभ्यास करणे शक्य नसेल, तर त्यांच्यासाठी कर्म करूनही सिद्धी मिळवता येईल. 💼
श्लोक ११:
अथैतदप्यशक्तोऽसि कर्तुं मद्योगमाश्रितः |
सर्वकर्मफलत्यागं ततः कुरु यतात्मवान् ||
- मराठी अर्थ: "जर हेही करण्यात असमर्थ असशील, तर सर्व कर्मांचे फळ त्यागून माझ्या योगाचा आश्रय घेऊन कर्म कर."
- सविस्तर माहिती: श्रीकृष्ण सांगतात की, जर कर्म करणेही कठीण असेल, तर कर्मफळाचा त्याग करून त्यांच्यावर विश्वास ठेवावा. 🙌
श्लोक १२:
श्रेयो हि ज्ञानमभ्यासाज्ज्ञानाद्ध्यानं विशिष्यते |
ध्यानात्कर्मफलत्यागस्त्यागाच्छान्तिरनन्तरम् ||
- मराठी अर्थ: "ज्ञानापेक्षा अभ्यास श्रेयस्कर आहे, ज्ञानापेक्षा ध्यान श्रेष्ठ आहे, ध्यानापेक्षा कर्मफळाचा त्याग श्रेष्ठ आहे, आणि त्यागानंतर शांती प्राप्त होते."
- सविस्तर माहिती: श्रीकृष्ण सांगतात की, ज्ञान, ध्यान, कर्मफळाचा त्याग आणि शांती हे क्रमशः उच्च स्थिती दर्शवतात. या मार्गाने मनुष्य आध्यात्मिक प्रगती करतो. �
श्लोक १३:
अद्वेष्टा सर्वभूतानां मैत्रः करुण एव च |
निर्ममो निरहंकारः समदुःखसुखः क्षमी ||
- मराठी अर्थ: "जो सर्व प्राण्यांबद्दल द्वेष न करणारा, मैत्रीपूर्ण, दयाळू, ममत्वरहित, अहंकाररहित, सुख-दुःखात समभाव राखणारा आणि क्षमाशील आहे."
- सविस्तर माहिती: श्रीकृष्ण सांगतात की, एक आदर्श भक्त सर्व प्राण्यांबद्दल प्रेम आणि दया दाखवतो. त्याच्यात ममत्व, अहंकार, सुख-दुःखाचा भेद नसतो आणि तो क्षमाशील असतो. 🌍❤️
श्लोक १४:
संतुष्टः सततं योगी यतात्मा दृढनिश्चयः |
मय्यर्पितमनोबुद्धिर्यो मद्भक्तः स मे प्रियः ||
- मराठी अर्थ: "जो सतत संतुष्ट, आत्मनियंत्रित, दृढनिश्चयी आणि ज्याने मन आणि बुद्धी माझ्यावर अर्पण केली आहे, असा भक्त माझा प्रिय आहे."
- सविस्तर माहिती: श्रीकृष्ण सांगतात की, जो भक्त सदैव संतुष्ट, आत्मनियंत्रित आणि दृढनिश्चयी असतो आणि ज्याने मन-बुद्धी भगवंताला अर्पण केली आहे, तो त्यांचा प्रिय आहे. 🙏
श्लोक १५:
यस्मान्नोद्विजते लोको लोकान्नोद्विजते च यः |
हर्षामर्षभयोद्वेगैर्मुक्तो यः स च मे प्रियः ||
- मराठी अर्थ: "ज्यामुळे लोक भयभीत होत नाहीत आणि जो लोकांकडून भयभीत होत नाही, तसेच जो हर्ष, अमर्ष, भय आणि उद्वेगापासून मुक्त आहे, तो माझा प्रिय आहे."
- सविस्तर माहिती: श्रीकृष्ण सांगतात की, जो भक्त इतरांना भय देत नाही आणि स्वतःही कोणाच्याही भयाने भयभीत होत नाही, तो त्यांचा प्रिय आहे. तो सर्व भावनिक उद्वेगांपासून मुक्त असतो. 🌟
श्लोक १६:
अनपेक्षः शुचिर्दक्ष उदासीनो गतव्यथः |
सर्वारम्भपरित्यागी यो मद्भक्तः स मे प्रियः ||
- मराठी अर्थ: "जो अपेक्षारहित, शुद्ध, कुशल, उदासीन, दुःखरहित आणि सर्व आरंभांचा त्याग करणारा आहे, असा भक्त माझा प्रिय आहे."
- सविस्तर माहिती: श्रीकृष्ण सांगतात की, जो भक्त कोणत्याही अपेक्षा न ठेवता, शुद्ध मनाने, कुशलतेने, उदासीनतेने आणि दुःखरहितपणे जगतो, तो त्यांचा प्रिय आहे. 🌸
श्लोक १७:
यो न हृष्यति न द्वेष्टि न शोचति न काङ्क्षति |
शुभाशुभपरित्यागी भक्तिमान्यः स मे प्रियः ||
- मराठी अर्थ: "जो आनंदी होत नाही, द्वेष करत नाही, शोक करत नाही, इच्छा करत नाही आणि शुभ-अशुभाचा त्याग करणारा आहे, असा भक्तिमान भक्त माझा प्रिय आहे."
- सविस्तर माहिती: श्रीकृष्ण सांगतात की, जो भक्त सुख-दुःख, इच्छा-अपेक्षा यांपासून मुक्त आहे आणि शुभ-अशुभाचा त्याग करतो, तो त्यांचा प्रिय आहे. 🌈
श्लोक १८:
समः शत्रौ च मित्रे च तथा मानापमानयोः |
शीतोष्णसुखदुःखेषु समः सङ्गविवर्जितः ||
- मराठी अर्थ: "जो शत्रू आणि मित्रांबद्दल, मान-अपमानात, शीत-उष्ण, सुख-दुःखात समभाव राखतो आणि आसक्तीपासून मुक्त आहे."
- सविस्तर माहिती: श्रीकृष्ण सांगतात की, जो भक्त शत्रू-मित्र, मान-अपमान, सुख-दुःख यात समभाव राखतो आणि आसक्तीपासून मुक्त आहे, तो त्यांचा प्रिय आहे. 🌟
श्लोक १९:
तुल्यनिन्दास्तुतिर्मौनी संतुष्टो येन केनचित् |
अनिकेतः स्थिरमतिर्भक्तिमान्मे प्रियो नरः ||
- मराठी अर्थ: "जो निंदा-स्तुतीत समान आहे, मौन आहे, कोणत्याही गोष्टीत संतुष्ट आहे, निवासस्थान नसलेला आणि स्थिर बुद्धी असलेला आहे, असा भक्तिमान माझा प्रिय आहे."
- सविस्तर माहिती: श्रीकृष्ण सांगतात की, जो भक्त निंदा-स्तुतीत समान आहे, मौन आहे, कोणत्याही परिस्थितीत संतुष्ट आहे आणि स्थिर बुद्धी असलेला आहे, तो त्यांचा प्रिय आहे. 🌿
श्लोक २०:
ये तु धर्म्यामृतमिदं यथोक्तं पर्युपासते |
श्रद्दधाना मत्परमा भक्तास्तेऽतीव मे प्रियाः ||
- मराठी अर्थ: "जे भक्त या धर्म्यामृताचे (भक्तीचे) यथोक्त पालन करतात आणि श्रद्धेने माझ्यातच लीन होतात, ते माझे अत्यंत प्रिय आहेत."
- सविस्तर माहिती: श्रीकृष्ण सांगतात की, जे भक्त भक्तीमार्गाचे पालन करतात आणि श्रद्धेने त्यांच्यातच लीन होतात, ते त्यांचे अत्यंत प्रिय आहेत. हा भक्तीमार्ग सर्वात श्रेष्ठ आहे. 🌺
